به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، حجتالاسلام والمسلمین عسگر دیرباز، نماینده مجلس خبرگان رهبری در استان آذربایجان غربی، امروز پنجشنبه ۱۶ بهمنماه، در نشست تخصصی «بایستههای طلبه تراز انقلاب اسلامی» که با حضور جمعی از اساتید، پژوهشگران و طلاب سطوح عالی حوزه علمیه در مدرسه عالی فقاهت عالم آل محمد(ص) برگزار شد، به تبیین الزامات علمی، اجتماعی و تمدنی حوزه علمیه در پرتو رهنمودهای رهبر معظم انقلاب پرداخت.
منشور حوزه یک متن راهبردی است
وی با اشاره به پیام و منشور صادرشده از سوی مقام معظم رهبری در صدمین سالگرد احیای حوزه علمیه قم، این سند را یکی از مهمترین اسناد راهبردی حوزههای علمیه در عصر حاضر دانست و اظهار داشت: این منشور باید از حالت یک پیام مناسبتی خارج شود و بهعنوان یک متن درسی، علمی و جریانساز در حوزهها مورد توجه قرار گیرد.
حجتالاسلام والمسلمین دیرباز افزود: این متن دارای مبانی عمیق فکری، جهتگیریهای کلان و لوازم اجرایی مشخص است و قابلیت آن را دارد که بهصورت منسجم شرح داده شود، مبانی آن استخراج گردد و حتی به شکل یک اثر علمی مستقل منتشر شود تا طلاب و اساتید بتوانند بهصورت روشمند با آن مواجه شوند.
ضرورت تدریس منسجم اسناد رهبری
نماینده مجلس خبرگان رهبری با بیان اینکه تدریس این منشور میتواند به یک جریان علمی در حوزه تبدیل شود، گفت: اگر این متن بهصورت هفتگی و منظم در قالب درس یا نشستهای تخصصی مورد بررسی قرار گیرد، میتواند موجی علمی ایجاد کند که آثار آن نهتنها در حوزه خراسان، بلکه در سطح ملی و حتی بینالمللی قابل مشاهده باشد.
وی همچنین بر امکان ترجمه این منشور به زبان عربی تأکید کرد و افزود: حوزههای علمیه جهان تشیع، بهویژه در نجف اشرف و دیگر کشورهای اسلامی، میتوانند از این متن بهرهمند شوند و این امر موجب تقویت ارتباطات علمی میان حوزههای شیعی خواهد شد.
حجتالاسلام والمسلمین دیرباز در ادامه، با اشاره به بیانیه گام دوم انقلاب، تصریح کرد: رهبر معظم انقلاب تصریح کردهاند که برای تدوین این بیانیه وقت فراوانی صرف کردهاند و این نشان میدهد که نگاه ایشان به آینده انقلاب و نقش حوزهها، نگاهی عمیق و راهبردی است. منشور حوزههای علمیه نیز در امتداد همین نگاه و ادامه منشور روحانیت امام خمینی(ره) قرار دارد.
وی خاطرنشان کرد: اگر حوزههای علمیه بتوانند این دو سند را بهصورت همافزا تحلیل کنند، به چارچوبی منسجم برای برنامهریزی علمی، تربیتی و مدیریتی دست خواهند یافت.
نماینده خبرگان رهبری با تأکید بر نگاه منظومهای به دین اظهار داشت: اسلام مجموعهای منسجم از اعتقادات، اخلاق و احکام است و فقه، در خلأ شکل نمیگیرد. فقیه نمیتواند بدون توجه به تفسیر قرآن، کلام، الهیات و جهانبینی اسلامی، به استنباطی عمیق و کارآمد دست یابد.
وی افزود: تجربه علمی بزرگانی همچون علامه طباطبایی و آیتالله جوادی آملی نشان میدهد که تسلط بر تفسیر قرآن و مباحث فلسفی و کلامی، چگونه میتواند سایهای عمیق بر استنباط فقهی بیفکند و فهم فقیه را در مواجهه با مسائل پیچیده تقویت کند.
حجتالاسلام والمسلمین دیرباز تصریح کرد: حتی در کار تخصصی فقه و اصول، نمیتوان از پیوند آن با تفسیر قرآن و مباحث اعتقادی غفلت کرد. کارهای بینرشتهای، بهویژه در مسائل اجتماعی و نوپدید، میتواند ظرفیت فقه را برای پاسخگویی به نیازهای جامعه افزایش دهد.
وی افزود: مباحثی همچون تشخیص علل احکام، القای خصوصیت و تحلیل موضوعات عرفی، بدون توجه به مبانی قرآنی و کلامی، دچار نقصان خواهد شد.
نماینده مجلس خبرگان رهبری با اشاره به نقش زمان و مکان در تشخیص موضوعات فقهی گفت: همانگونه که امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب تأکید کردهاند، تغییر شرایط اجتماعی و جهانی میتواند در شناخت موضوع و در نتیجه، در حکم فقهی اثرگذار باشد.
وی موضوعشناسی دقیق را یکی از ضرورتهای اجتهاد معاصر دانست و افزود: تشکیل گروههای تخصصی موضوعشناسی در حوزههای علمیه میتواند به فقیه کمک کند تا با درک دقیق واقعیتهای اجتماعی، حکم شرعی متناسب با شرایط زمانه را استنباط کند.
حجتالاسلام والمسلمین دیرباز در بخش دیگری از سخنان خود به نسبت فقه و حاکمیت پرداخت و اظهار داشت: فقه اسلامی باید بتواند در عرصه زندگی اجتماعی و در چارچوب حاکمیت دینی، پاسخگوی مسائل و مشکلات جامعه باشد. این رویکرد به معنای کنار گذاشتن فقه سنتی نیست، بلکه به معنای تعمیق و کارآمدسازی آن است.
وی تأکید کرد: حرکت فقه در مرزهای دانش و ورود آن به حل مسائل اجتماعی، دو مسیر متعارض نیستند، بلکه مکمل یکدیگرند.
نماینده خبرگان رهبری با اشاره به مسئله مصلحت گفت: با ورود فقیه به عرصه حاکمیت، توجه به مصلحت عمومی و حفظ کیان اسلام اهمیت ویژهای مییابد. این مسئله در اندیشه امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب بهوضوح دیده میشود و نیازمند تبیین علمی در چارچوب فقه جواهری است.
وی افزود: مصلحت نباید صرفاً بهعنوان یک امر اجرایی تلقی شود، بلکه باید ریشههای فقهی آن بهصورت روشمند مورد بررسی قرار گیرد.
هوش مصنوعی و مسئولیت حوزه
حجتالاسلام والمسلمین دیرباز با اشاره به تحولات فناورانه، هوش مصنوعی را یکی از عرصههای نوپدید فقه دانست و اظهار داشت: حوزههای علمیه نمیتوانند نسبت به این پدیده بیتفاوت باشند. بررسی ابعاد فقهی، اخلاقی و اجتماعی هوش مصنوعی، یکی از وظایف علمی حوزه در عصر حاضر است.
وی با اشاره به برخی آسیبهای اجتماعی، بهویژه وضعیت بخشی از جوانان جامعه، تأکید کرد: طلاب و حوزههای علمیه، در کنار فعالیتهای علمی، مسئولیتی اجتماعی و دینی در قبال نسل جوان دارند. گفتوگو، همدلی، شنیدن دغدغهها و تلاش برای بازگرداندن امید، از مؤلفههای طلبه تراز انقلاب اسلامی است.
نماینده مجلس خبرگان رهبری ابراز امیدواری کرد: این نشستها زمینهساز شکلگیری جریانهای علمی و اجتماعی مؤثر در حوزههای علمیه شود و طلاب بتوانند با بهرهگیری از رهنمودهای رهبر معظم انقلاب، نقش تاریخی خود را در جامعه اسلامی ایفا کنند.
انتهای پیام
نظر شما